ونت چیست و چه عملکردی دارد؟ (4 لوله اصلی آن)

احتمالا اگر شما هم نگاهی به پشت بام خانه ها انداخته باشید برایتان سوال شده است که نقش ونت چیست و چرا این لوله ها از سقف ساختمان خارج شده اند؟

ونت یا هواکش یکی از مهم ترین بخش های لوله کشی یک ساختمان است که شناخت آن برای استفاده صحیح، ضروری است.
ونت (Vent) یا لوله هواکش فاضلاب یکی از مهم‌ترین بخش‌های سیستم لوله‌کشی ساختمان است که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود. وظیفه اصلی آن، ورود و خروج هوا در شبکه فاضلاب است تا فشار داخل لوله‌ها متعادل بماند و فاضلاب به‌درستی تخلیه شود.

عملکرد لوله ونت

• جلوگیری از ایجاد خلأ هنگام تخلیه آب
• جلوگیری از برگشت بوی بد فاضلاب به داخل ساختمان
• افزایش سرعت و کیفیت تخلیه فاضلاب
• جلوگیری از تخلیه آب سیفون‌ها (شکستن سیفون)
• کاهش صدای حرکت آب در لوله‌ها

۴ لوله اصلی متصل به سیستم ونت

۱. رایزر فاضلاب (Soil Stack)

لوله اصلی عمودی ساختمان که فاضلاب سرویس‌های بهداشتی و طبقات را به سمت خروجی هدایت می‌کند. ونت معمولاً به این لوله متصل است.

۲. لوله ونت اصلی (Main Vent Stack)

این لوله تا پشت‌بام ادامه پیدا می‌کند و هوای داخل شبکه فاضلاب را با هوای آزاد تبادل می‌کند.

۳. ونت انشعابی (Branch Vent)

برای سرویس‌هایی مانند روشویی، سینک، توالت و کف‌شور استفاده می‌شود تا هر وسیله بهداشتی تهویه مناسبی داشته باشد.

۴. ونت نهایی یا خروجی پشت‌بام (Vent Terminal)

بخش انتهایی لوله ونت که از سقف خارج می‌شود و معمولاً دارای کلاهک محافظ است تا از ورود باران، پرندگان و اجسام خارجی جلوگیری کند.

اگر ونت اجرا نشود چه مشکلاتی ایجاد می‌شود؟

• ❌ بوی شدید فاضلاب داخل ساختمان
• ❌ تخلیه کند آب در سینک و توالت
• ❌ ایجاد صدای «قل‌قل» در لوله‌ها
• ❌ خشک شدن سیفون‌ها
• ❌ افزایش احتمال گرفتگی شبکه فاضلاب
• ❌ کاهش عمر سیستم لوله‌کشی

در ساختمان‌های چندطبقه، اجرای صحیح ونت مطابق مقررات ملی ساختمان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نبود یا اجرای نادرست آن می‌تواند باعث مشکلات مکرر و هزینه‌های سنگین تعمیرات در آینده شود.

ونت فاضلاب چیست؟

ونت (Vent) به معنای هواکش است.

در لوله کشی ساختمان، لوله هایی که آب حمل نمی کنند لوله های ونت هستند.

لوله های ونت به دفع فاضلاب و خروج آب از لوله های فاضلاب کمک می کنند.

نحوه عملکرد ونت

حال که متوجه شدید ونت چیست، به بررسی عملکرد آن می پردازیم.

همان طور که گفته شد، هدف لوله های ونت دفع بهتر فاضلاب از طریق تنظیم فشار است.

لوله ونت، بخشی از فاضلاب است که به بیرون راه دارد.

این لوله معمولا به پشت بام می رود و در آن جا سر آن باز است تا با هوای بیرون ارتباط داشته باشد.

در نتیجه گازهای فاضلابی به خارج ساختمان هدایت شده و هوا وارد لوله ها می شود.

هنگامی که اکسیژن وارد لوله های فاضلاب می شود،
باکتری ها قادر خواهند بود که فاضلاب را به صورت هوازی تجزیه کنند.

فشار در دو طرف لوله های کلی فاضلاب یکسان نگه داشته می شود؛
اما علاوه بر این، هنگامی که آب در لوله ها حرکت می کند، هوای جلوی آب را فشرده می کند.

اگر این فشار تخلیه نشود، هوا نیز به آب فشار وارد کرده و فاضلاب به ساختمان برمی گردد؛
بنابراین اجزای فاضلاب ساختمان مانند سینک، توالت، روشویی و… همگی دارای لوله ونت هستند تا این فشار را تخلیه کنند.

ارتباط ترپ با ونت چیست؟

هرکدام از اجزای لوله کشی ساختمان مانند سیفون، روشویی، ظرفشویی و… دارای ترپ (Trap) یا تله هستند.

این ترپ ها به دلیل خم بودن آب را به دام می اندازند و
با ثابت ماندن آب در آن ها از ورود گازهای مضر به ساختمان جلوگیری می شود.

لوله کشی فاضلاب

حال ارتباط این موضوع با ونت چیست؟

ونت، در واقع چیزی است که باعث ماندن آب در این ترپ ها می شود.

اگر ونت فشار را در دو طرف این تله ها متعادل نگه ندارد،
آب از قسمت پر فشار به طرفی که فشار کمتری دارد جاری می شود و ثابت نمی ماند.

انواع لوله های ونت فاضلاب و اجزای فاضلاب

لوله های اصلی ونت کدام اند و جایگاه آن ها در فاضلاب چیست؟

• ونت واقعی یا لوله اصلی ونت (True Vent):

رایج ترین نوع ونت است و در واقع همان لوله عمودی است که
به سیستم فاضلاب متصل می شود و سر آن روی پشت بام است.

• ونت مشترک (Common Vent):

هنگامی که دو جز از فاضلاب رو به روی هم قرار می گیرند،
مانند یک سینک و یک روشویی که هر کدام یک طرف دیوار باشند،
از یک لوله ونت مشترک استفاده می کنند.

• لوله ونت کمکی (Auxiliary Vent Pipe):
• شیرهای ورودی هوا (Air Admittance Valve):

در برخی از جاهای لوله کشی، از شیرهایی به نام شیرهای ورودی هوا استفاده می شود که
با استفاده از این شیرها، تعداد لوله ها و لوازم جانبی مورد نیاز کمتر می شود.

شکل زیر اجزای مختلف فاضلاب ساختمان را نشان می دهد که
شامل ترپ ها (Traps)، لوله اصلی ونت (Vent Pipe) و لوله تخلیه فاضلاب (Drain Line) است.

بخش هایی که جزء ونت محسوب می شوند با رنگ آبی نشان داده شده اند.

در دستشویی فرنگی، ترپ بخش جدایی ناپذیری از توالت است و
همه این ترپ ها به لوله فاضلاب متصل هستند.

لوله های جانبی که به لوله اصلی ونت متصل می شوند، همان لوله های ونت کمکی هستند.

در واقع لوله اصلی ونت، ادامه همان لوله تخلیه فاضلاب است و سر آن باز است.

در ادامه می توانید به طور خلاصه بخوانید که مزایای ونت چیست.

اهمیت و مزایای ونت چیست؟

مزایای سیستم ونت به شرح زیر است:

• از آن جایی که استنشاق گازهای فاضلابی خطرناک است،
  وجود این لوله ها بسیار ضروری است تا این گازها به خوبی تخلیه شوند.
• خروج فاضلاب بهتر صورت می گیرد.
• تجزیه مواد زائد فاضلابی به دلیل وجود اکسیژن در لوله ها سریع تر و بهتر انجام می شود.

در پایان، لازم است به این نکته اشاره شود که
معمولا هنگامی که شما با مشکل پایین نرفتن آب از سینک یا سایر قسمت های تاسیسات بهداشتی ساختمان مواجه هستید، مشکل از گرفتگی لوله های ونت است.

اگر همچین مشکلی داشتید و یا با بوهای بد در قسمت های مختلف ساختمان و دفع فاضلاب با صدای زیاد مواجه شدید،
سریعا به یک متخصص در این زمینه مراجعه کنید؛ زیرا تعمیرات ونت ممکن است بسیار هزینه بر شود و
با توجه به اهمیت لوله های ونت، گرفتگی و مشکلات آن ها می تواند بسیار خطرآفرین باشد.